In het kort:
De situatie waarbij elke luidspreker (bas, midden, hoog) door een eigen eindtrap aangestuurd wordt.
Het lijkt duur, maar dat valt bij nadere beschouwing erg mee.
Het heeft in iedere geval heel veel voordelen voor de weergeefkwaliteit.
Verwante onderwerpen:
Actieve filters
Multi-Amping is het gebruik van meerdere eindversterkers, één voor elke luidspreker(groep).
De luidsprekers zijn direct op hun eindversterker aangesloten, zonder wisselfiter daartussen.
Het wisselfilter zit vóór de eindtrappen en kan zowel passief als actief zijn.
Er is een reeks voordelen aan verbonden aan deze werkwijze:
-
Vóór de eindversterkers kun je z.g. actieve wisselfilters gebruiken. Dat zijn filters waarin ook versterkende elementen zoals OpAmps zitten. Je kunt daarmee veel mooiere filters maken dan met de spoelen en condensatoren in de luidsprekerkast (de passieve filters)
-
Ook het experimenteren met de filter eigenschappen is aantrekkelijker, want de frequentie bepalende elementen kosten kwartjes, tegen tientjes bij de passieve filters.
In het bijzonder kun je filters maken waarvan het gesommeerde uitgangs signaal volstrekt recht is in amplitude en ook in fase. (De conventionele passieve filters geven bijna altijd fase fouten waardoor het geluid uit de verschillende luidsprekers voor sommige frequenties niet goed optelt en het impulsgedrag slecht wordt) -
Je kunt zelfs nog een stap verder gaan en digitale filters gebruiken. Je kunt daarmee filters maken die in het geheel geen faseverschuiving geven, maar de spullen die je er voor nodig hebt zijn niet gemakkelijk verkrijgbaar, en je moet je nog al wat techniek, theorie en programmeerkunst eigen maken.
-
Gevoeligheids aanpassing van de luidsprekers kan gerealiseerd worden zonder dat de demping van de luidsprekers in gevaar komt.
-
De luidsprekers zijn over het hele frequentie gebied waar ze gebruikt worden, en ook daarbuiten goed gedempt.
Dit is een verwaarloosd aspect van passieve filters: In een breed frequentie gebied rond de overneem frequentie (bijv. waar de basspeaker het over moet nemen van de middentoner) is de demping van beide luidsprekers erg slecht, vaak 1 of nog kleiner. -
De filter eigenschappen zijn onafhankelijk van het impedantie verloop van de luidsprekers. Bij de eigenresonantie bereikt een 8 Ohm luidspreker gemakkelijk 20 to 50 Ohm. De passieve filters worden doorgaans berekend alsof de luidspreker een perfecte 8 Ohm weerstand is. (Er zijn programma's die dat beter doen, en je kunt zobel netwerken toepassen)
-
Het is gemakkelijker om luidsprekers van verschillende impedantie of gevoeligheid door elkaar te gebruiken. Je hebt daardoor een veel ruimere keuze in luidspreker combinaties die "kunnen".
-
In de praktijk wordt de verzameling eindversterkers meestal dichtbij of in de luidsprekerkast geplaatst. Dat resulteert in korte luidsprekerkabels met alle voordelen van dien.
-
Vervorming in de eindversterkers blijft beperkt tot die luidspreker groep. Bijv. hoge harmonischen die in het baskanaal zouden kunnen ontstaan komen niet in de middentoner of de tweeter terecht. (natuurlijk wel in basluidspreker, maar die geeft dat hopelijk minder goed weer)
-
Het is mogelijk om per luidspreker compensaties toe te passen voor bijv. het specifieke tijdgedrag van die luidspreker in zijn (deel van de) kast. Met een passief filter is dat zo goed als onmogelijk.
Zie mijn artikel "Tijdcorrecte Basweergever" toepast in mijn systeem: http://www.breem.nl/lsp/LoudspeakerSystem.htm
Uiteraard moeten de
luidsprekers niet ook nog eens zelf allerlei wisselfilters hebben, want dat doet
de meeste voordelen teniet.
Het is wel nuttig om
de tweeters te voorzien van een serie-condensator, met een
kantelfrequentie van een paar honderd Hz.. Het zou sneu zijn als je per
ongeluk 60 watt 50 Hz brom in de tweeter stopt, want dan is waarschijnlijk de
dome gelanceerd.
Multi-amping kost
natuurlijk meer eindversterker trappen, en dat lijkt erg duur, maar als je kunt
zelfbouwen valt dat reuze mee.
Hieronder een foto van mijn oude 3-weg versterker met STK086 modules en een actief subtractief wisselfilter van 2e en 1e orde.
Deze zat in het achteronder van de State-of-the-Art transmision line boxen die ik eind jaren '80 gebouwd heb. (bouwtekeningen)
Bas en laag-midden zat in de SotA, midden en hoog werd door een SoloSound elektrostaat gedaan.
